Neden Hayır Diyemiyorum? Hayır Diyememek ve Sınır Koymak

Uzm. Kl. Psk. Melike Salta
30 Eki 2026
13 dk
Paylaş:
Neden Hayır Diyemiyorum? Hayır Diyememek ve Sınır Koymak

Cumartesi için tek planınız dinlenmekti. Perşembe akşamı bir arkadaşınızdan mesaj geliyor. Taşınıyormuş, yardıma ihtiyacı varmış. Ne istediğinizi düşünmeye fırsat bulmadan cevabınız gitmiş bile: “Tabii, gelirim.” Hayır diyememek bazen şöyle bir korkudan beslenir: “Hayır dersem kırılır, aramız bozulur.”

Kısaca

  • Hayır diyememek, içinizden gelmeyen bir ricayı, karşınızdaki kırılır ya da sizden uzaklaşır korkusuyla kabul etmektir. Bunu sık yaşayan kişiye İngilizcede people pleaser deniyor, Türkçesiyle “herkesi memnun etmeye çalışan kişi”.
  • “Hayır dersem kötü bir şey olur” korkusu bazen yerindedir, ama gündelik ilişkilerde gözünüzde büyüyebilir. Asıl mesele, evetin seçimden mi yoksa korkudan mı geldiği.
  • Hayır diyebilmek kısmen mizaçla ilgili olabilir, ama öğrenilebilen bir beceridir. Hayır dediğinizde zarar görmekten korkuyorsanız önce güvenlik bölümünü okuyun.

Seçilmiş evet mi, korkudan evet mi?

Yorgun bir günde annenizi hastaneye götürmek, ilişkiyi önemsediğiniz için isteyerek verdiğiniz bir evet olabilir. Farkı iki soru gösterir: “İsteseydim hayır diyebilir miydim?” ve “Hayır deseydim en kötü ne olurdu, biri kırılır mıydı, yoksa zarar mı görürdüm?” Tablo bir tanı aracı değildir ve birden fazla satır size uyabilir. “Güvensiz bir ilişki” satırı da uyuyorsa önce oradan başlayın.

DurumNasıl ayırt edilir, ne yapılabilir?
Nezaket ve yakınlıkİçiniz rahattır. İsteseydiniz hayır da diyebilirdiniz ve sonrasında kırgınlık duymazsınız. Kendi seçtiğiniz bu evet öyle kalabilir.
İnsanları memnun etmeEvet ağzınızdan düşünmeden çıkar. Hayır demek ilişkiyi tehlikeye atmak gibi gelir ve geriye yorgunluk, kırgınlık kalır. Aşağıdaki adımlar ve sahneler bunun için.
Sosyal kaygıAsıl korku mahcup olmak ve olumsuz değerlendirilmektir. Bu kaygı başka sosyal durumlarda da vardır (ayrıntısı sosyal fobi yazımızda). Kaygı hayatınızı kısıtlıyorsa bir uzmanla görüşün.
Bağımlı kişilik özellikleriKişi onayı ya da desteği kaybetmekten korktuğu için itiraz etmekte zorlanır. Buna yoğun bir bakılıp gözetilme ihtiyacı ve ayrılık korkusu eşlik eder. Örüntü en geç genç yetişkinlikte başlar ve hayatın pek çok alanında sürer (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2022). Tek bir özellik tanı anlamına gelmez ve tanı koymak psikiyatri uzmanının yetkisindedir.
Güvensiz bir ilişkiHayır dediğinizde şiddet, tehdit, cinsel baskı ya da parasız bırakılma gibi bir karşılık geliyor, hayır dediğiniz halde (örneğin cinsel bir istekte) zorlanıyorsunuz ya da bunlardan korkuyorsunuz. Bu durumda önceliğiniz güvenliğinizdir. Başvurabileceğiniz yerler güvenlik bölümünde.

Neden hayır diyemiyorum?

Çocuklukta öğrenilenler ve bağlanma

Tek bir neden yoktur, ama örüntünün bir kısmı erken yaşlarda öğrenilmiş olabilir. “Uslu” olduğunda sevildiğini, itiraz ettiğinde evin havasının gerildiğini gören bir çocuk için evet demek, ilişkiyi güvende tutmanın yolu olabilir. Yetişkin olunca aynı evet, artık gerekmediği yerlerde de kendiliğinden çıkabilir. Terk edilme kaygısı taşıyan biri için hayır demek, karşısındakini kaybetmek gibi gelebilir. Kaygılı bağlanmayı ve terk edilme korkusunu bağlanma stilleri yazımızda anlattık.

Zor çocukluk yaşantıları da katkıda bulunabilir, ama hayır diyemeyen herkesin geçmişinde travma aramak doğru olmaz. Pek çok insan zaman zaman gönülsüzce evet der. 51 kişilik küçük bir ön ankette katılımcıların yüzde 77'si, reddetmenin sonuçlarından çekindiği için istemediği bir daveti kabul ettiğini söylemiş (Givi ve Kirk, 2024).

Fawn tepkisi ne demek?

Sık duyulan “fawn tepkisi”, ABD'li psikoterapist Pete Walker'ın 2003'te, çocuklukta travma yaşamış yetişkinlerle çalışmasından yola çıkarak önerdiği bir kavramdır. Walker savaşma, kaçma ve donakalmaya dördüncü bir tepki ekler: karşıdakinin isteklerine uyarak, onu yatıştırarak güvende kalmaya çalışmak (Walker, 2003). Buradaki “fawn” yavru geyik değil, “yaltaklanmak, boyun eğip yatıştırmak” anlamındaki fiildir, yani “yavru geyik sendromu” yanlış bir çeviridir. Kavram, araştırmalarla doğrulanmış bir modelden çok bir klinisyenin gözlemlerine dayanır. Walker başka bir yazısında gerektiğinde uyum sağlayıp gerektiğinde kendini ortaya koyabilmeyi sağlıklı sayar ve güçlüğü, tekrar tekrar yaşanan çocukluk travmalarının ardından bir ya da iki tepkiye takılıp kalmakta görür; yine de hayır demekte zorlanmak, tek başına bir travma geçmişinin işareti sayılmaz.

Hatır gözetmek ve kendini hiçe saymak

Türkiye'de yakınlık da hatır da değerlidir. Hayır demeyi öğrenirken ikisini de koruyabilirsiniz. Çiğdem Kağıtçıbaşı'nın “özerk-ilişkisel benlik” kavramı da bunu anlatır: İnsan hem başkalarına yakın olabilir hem de kendi kararlarını verebilir (Kağıtçıbaşı, 1996). Amerikan Psikiyatri Birliğinin tanı el kitabı DSM-5-TR de bazı toplumlarda nezakete ve saygılı davranmaya verilen önemin yanlışlıkla bağımlı kişilik özelliği sanılabileceği konusunda uyarır (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2022). Hatır gözetmek yormaz. Yoran, her seferinde kendinizi hiçe saydığınız evettir.

Cevap vermeden önce istemediğinizi fark etmek

Hayır diyemeyen biri, istemediğini bazen ancak evet dedikten sonra fark eder. İlk beceri, isteği duyduğunuz anda bedeninizde ve duygularınızda olanı yakalamaktır:

  • Boğazda düğüm ya da midede kasılma
  • İçten içe öfke ya da “yine mi” duygusu
  • Karşınızdaki cümlesini bitirmeden “tamam” demiş olmak
  • Bir mesaja cevap vermeyi saatlerce ertelemek

Bir de geç gelen bir işaret var: kırgınlık. Akşam bulaşığı yıkarken konuşmayı kafanızda evirip çevirip “Neden kabul ettim?” diye kendinize kızıyorsanız, o anda söyleyemediğiniz bir “istemiyorum” olabilir. Bu kırgınlık, bir dahaki sefere “istemiyorum”u erken yakalamanıza yardım edebilir.

Bazıları için zorluk daha önce başlar: o anda ne hissettiğini bilmek. Duyguları tanımakta ve adlandırmakta belirgin biçimde zorlanmaya aleksitimi denir; bu, hayır diyememekle aynı şey değildir ve birinin diğerine yol açtığı da söylenemez. Yine de duygularınıza ad koymak size sık sık zor geliyorsa bunun üzerinde ayrıca durmakta yarar var.

Sınır nasıl konur? Fark etmekten kararınızda kalmaya

Kimseye hayır diyemediğinizi düşünüyorsanız, kusursuz cümleyi aramak yerine hayır demeyi dört küçük adıma bölün. Sınır koymak, neyi verip neyi vermeyeceğinizi açıkça söylemektir ve hayır demek bunun en görünür biçimidir. Bu adımlar, hayır dediğinizde en fazla birinin kırılacağı ilişkiler için; zarar görmekten korkuyorsanız önce güvenlik bölümüne bakın.

  1. Fark edin. Kendinize sorun: “Bunu istediğim için mi yapacağım, yoksa hayır dersem olacaklardan korktuğum için mi?”
  2. Zaman kazanın. “Bir bakıp sana döneyim.” Bu cümle size düşünme payı bırakır. Yeter ki söz verdiğiniz zamanda dönün.
  3. Kısa ve net söyleyin. Bir cümle anlayış, bir cümle cevap: “Zor durumdasın, anlıyorum. Bu sefer yapamayacağım.” Dürüst bir gerekçe söylemekte sakınca yok. Uzun uzun kendinizi savunmak ya da bahane uydurmak ise pazarlığa kapı aralar.
  4. Suçluluğa katlanın. Başlarda suçluluk duymadan hayır demek pek mümkün olmaz. Amaç, bu his varken de kararınızın arkasında durabilmek. Denedikçe hafifleyebilir.

Gündelik sahneler ve hazır cümleler

Aşağıdaki sahneler hayalidir ama çoğumuza tanıdık gelir. Cümleleri kendi dilinize uyarlayın.

Bir akraba kefil olmanızı istediğinde

Diyelim ki teyzenizin oğlu araba kredisi için kefil arıyor ve “Formalite, bir imza” diyor. İlk refleks, “Hayır dersem ailede adım cimriye çıkar” diye düşünüp imzayı atmaktır. Oysa kefalet ciddi bir yükümlülüktür. Borç ödenmezse sorumluluğu kişisel olarak üstlenirsiniz ve evliyseniz kural olarak eşinizin yazılı rızası da gerekir (Türk Borçlar Kanunu m. 581 ve 584). Ayrıntılar için bir hukukçuya danışın.

Hayır demek isterseniz kısa ve dürüst bir cümle yeter: “Kefil olamıyorum. Başka bir konuda elimden gelen olursa söyle.” Düşünmek istiyorsanız “Eşimle konuşmadan imza atmam, yarın ararım” diyebilirsiniz. Ama gerçekten konuşup arayın ki bu cümle bahaneye dönüşmesin.

Karşınızdaki üstelerse atılganlık eğitiminde de kullanılan “kırık plak” kalıbını deneyebilirsiniz. Yeni gerekçe üretmeden onun duygusunu kabul eder ve aynı cümleyi sakince tekrarlarsınız. Amacı, pazarlığa girmeden kararınızda kalabilmenizi sağlamaktır.

  • Akrabanız: “Bir imza alt tarafı, sen de mi?”
  • Siz: “Zor durumda olduğunu biliyorum. Kefil olamıyorum.”
  • Akrabanız: “Ama biz aileyiz.”
  • Siz: “Aileyiz, o yüzden açık söylüyorum: Kefil olamıyorum.”

Borç para istendiğinde

Bir arkadaşınız ay sonuna kadar borç istiyor, geçen seferki para da hâlâ geri gelmemiş. Korkuyla cevap verirseniz parayı verir, sonra her buluşmada konuyu açamazsınız. Karar vermeden önce şunu düşünün: “Bu para geri gelmese de dert etmeden verebilir miyim?”

Hayır için: “Şu an borç veremiyorum.” Kısmi evet için: “İstediğin kadarını veremem, şu kadarını verebilirim.” Önceki borç ortadaysa: “O borç kapanmadan yenisini veremem.” Kısmi evette ölçüyü siz koyarsınız ve gönül rahatlığıyla verebileceğiniz kadarını verirsiniz.

Mesai bittikten sonra gelen iş

Saat 21.40, telefonunuza yöneticinizden bir mesaj düşüyor: “Sunumu yarın sabaha toparlayabilir misin?” Alışkanlıkla “Hallederim” yazıp gece yarısına kadar çalışırsınız. İş yerinde hayır demenin gerçek sonuçları olabilir. Burada sınırı belli bir evet daha uygun düşer.

Örneğin: “Bu akşam bakamayacağım. Yarın ilk iş buna geçerim, saat 11'de elinizde olur.” Ya da yükü gösteren bir soru: “Bunu yetiştirirsem raporu cumaya kaydırmam gerekecek. Hangisi öncelikli?” Mesai dışı istekler olağan hale geldiyse konuşulması gereken şey iş düzeninin kendisidir. Stres yönetimi yazımızdaki stres haritası bu yükü görmenize yardım edebilir.

Bayramda kimin evine, kaç gün?

Bayrama bir hafta var ve üç gün de size sorulmadan planlanmış: birinci gün kendi aileniz, ikinci gün eşinizin ailesi, üçüncü gün “teyzeler küsmesin” turu. Hepsine uyarsanız bayramdan bitkin dönersiniz.

Kimsenin hatırını kırmadan size de yer bırakan bir cevap: “Birinci gün öğlen size geliyoruz, akşamı kendimize ayırdık.” Ya da: “Bu bayram teyzelere gidemiyoruz. Telefonla arar, sonraki hafta sonu uğrarız.” Planı eşinizle önceden konuşup birlikte söylemek, sınırı baştan koymanızı kolaylaştırır. İlişkilerde sağlıklı iletişim yazımızdaki öneriler burada da geçerli.

Habersiz gelen misafir

Pazar sabahı kapı çalıyor. Kayınvalideniz yine haber vermeden gelmiş, bu ay üçüncü kez. Alıştığınız yol bellidir: Gülümsersiniz, çayı demlersiniz, günün planını sessizce iptal edersiniz, akşam da eşinize söylenirsiniz.

Cevabın iki parçası var. O an: “Hoş geldiniz. Biz yarım saate çıkıyoruz, oturup bir çay içelim.” Sonra sakin bir zamanda, tercihen eşinizle birlikte: “Sizi görmek bizi sevindiriyor. Gelmeden önce bir arayın ki evde olalım, sizi rahat ağırlayalım.” Ziyaretler sürebilir, istediğiniz yalnızca önceden haber verilmesi.

Hayır dersem ne olacak? Tahmin defteri tutmak

Hayır diyemediğiniz anlarda kafanızda hızlı bir tahmin döner: “Kırılır, bir daha aramaz” ya da “Bencil sanılırım.” Bilişsel davranışçı terapide bu tür tahminler davranış deneyleriyle sınanır. Klinik bir başvurusu olmayan 91 gönüllüyle yapılan tek seanslık küçük bir çalışmada hem bu deneyler hem de düşünce kayıtları inançları değiştirmiş, deneylerde ise değişim biraz daha erken başlamış (McManus ve ark., 2012). Aşağıdaki defter, bu deneylerin kendi başınıza uygulayabileceğiniz basit bir biçimi. Yalnızca hayır demenin size zarar getirmeyeceği ilişkilerde deneyin.

  1. Küçük bir durum seçin: bir davet ya da bir iş arkadaşınızın “Şuna bir bakıverir misin?” ricası.
  2. Tahmininizi yazın: Ne olacak, buna yüzde kaç inanıyorsunuz?
  3. Dört adımı kullanarak hayır deyin.
  4. Gerçekte ne olduğunu yazın: o an, ertesi gün ve bir hafta sonra.
  5. Tahmini gerçekle karşılaştırın ve inancınızı yeniden puanlayın. Tahmin doğru çıktıysa tepkinin ne kadar sürdüğünü, nasıl baş ettiğinizi ve ilişkinin ne kadar etkilendiğini de yazın.

Hayali bir örnek kayıt: “Doğum günü davetine gelemeyeceğimi söylersem kırılır, beni bir daha çağırmaz” (inanç: %80). Arkadaşınız “Olsun, bir dahakine” der ve iki hafta sonra yine çağırırsa, bu tahmine inancınız %30'a inebilir.

Gündelik davetlerde bu tahminler gerektiğinden karamsar çıkabiliyor. 2.000'i aşkın kişiyle yapılan beş deneyin dördünde katılımcılar hayali bir senaryoda daveti geri çeviren ya da daveti geri çevrilen kişinin yerine konmuş; çiftlerle yapılan deneyde ise partnerlerden biri gerçekten bir davet yazmış, diğeri yazıyla reddetmiş. Reddedenler, örneğin karşı tarafın ne kadar kızacağını ve reddi ilgisizliğe yoracağını gözlerinde büyütmüş. Davet edenler ise reddin kendisinden çok, karşısındakinin karar verirken neler düşündüğüne odaklanmış (Givi ve Kirk, 2024).

Bu bulgu boş zaman davetleriyle ilgili. Kefalete, iş yerindeki isteklere ya da hayır dendiğinde tehdit veya şiddetin görüldüğü ilişkilere genellenemez. Araştırmacılar her daveti reddetmeyi de önermiyor. Hedef, evetlerinizi kendiniz seçebilmek. Denedikçe değerinizin başkalarının o anki tepkisine bağlı olmadığını görmek özgüveninizi de besleyebilir.

Hayır diyememek neye mal olur?

Her isteğe evet demek kısa vadede rahatlatır, ama yükü zamanla birikebilir. Takviminiz başkalarının öncelikleriyle dolar, kendinize ayırdığınız zaman en sona kalır ve bu, uzun süren bir yorgunluğa, iş yaşamında da tükenmişliğe zemin hazırlayabilir. İçinizde kalan hayır da kolay kaybolmaz. Zamanla kırgınlığa dönüşüp geç kalmalar, iğneleyici sözler gibi dolaylı yollardan, yani pasif agresyon olarak dışarı sızabilir.

Araştırmacılar da iki şeyi ayırır: başkalarını önemsemek ve kendini dışarıda bırakacak kadar başkalarına odaklanmak. İkincisi psikolojik sıkıntı ve depresif belirtilerle ilişkili bulunmuş, birincisi ise bulunmamış (Helgeson ve Fritz, 1998). Bu bir neden-sonuç ilişkisi göstermese de yükün yakınlıktan çok kendini hiçe saymaktan geldiği fikriyle örtüşür.

Terapide hayır demeyi prova etmek

Hayır diyememek bazen birkaç denemeyle gevşeyen bir alışkanlıktır, bazen de hayatınıza yerleşmiş bir örüntü. İkinci durumda bir uzmanla çalışmak iyi gelebilir. Terapide önce bu örüntünün hayatınızda nasıl işlediğini sizinle birlikte anlamaya çalışırım: Hangi ilişkilerde, hangi düşünceyle evet çıkıyor ve sonra ne oluyor? Bilişsel davranışçı terapide buna vaka formülasyonu diyoruz.

Ardından “Hayır dersem sevilmem” gibi inançları davranış deneyleriyle birlikte sınar, hayır demeyi ve kısmen evet demeyi seansta prova ederiz. Bu provalar atılganlık eğitiminin parçasıdır; bir derleme onu pek çok sorunda kullanılan, araştırma desteği olan ama zamanla ihmal edilmiş bir terapi bileşeni olarak tanımlıyor (Speed ve ark., 2018). Evetin ilk nerede öğrenildiğine, örneğin erken ilişkilerdeki izlerine de bakarız. Bir tanı sorusu ya da ilaç ihtiyacı gündeme gelirse bunu bir psikiyatri uzmanı değerlendirir.

Görüşmeler Pendik'te yüz yüze ya da online terapi olarak yapılabilir. İlk görüşmenin nasıl ilerlediğini çalışma biçimimizi anlattığımız sayfada bulabilirsiniz.

Hayır demek güvenli değilse

Buradaki cümleler ve deneyler, hayır dediğinizde en fazla birinin biraz alınacağı ilişkiler için yazıldı. Hayır demenin karşılığı şiddet, tehdit, cinsel baskı ya da parasız bırakılmaksa, hayır dediğiniz halde zorlanıyorsanız ya da bunlardan korkuyorsanız konu artık beceri değil, güvenliktir. Böyle bir ilişkide deneyleri bir kenara bırakıp önce kendinizi korumayı düşünün.

DSM-5-TR'nin tanı ölçütleri de bu ayrımı yapar. Bağımlı kişilik bozukluğunda başkalarına itiraz etmekte zorlanmayla ilgili ölçüt, gerçekçi bir misilleme korkusuyla susmayı kapsamaz (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2022). Yani böyle bir durumda susmanız, bağımlı kişiliğin bir belirtisi olarak değerlendirilmez.

6284 sayılı Kanun (m. 2) da tehdidi, baskıyı, cinsel ve ekonomik şiddeti şiddetin tanımına katar. Böyle bir ilişkide karşı çıkmak ya da ayrılmak da risk taşıyabilir. Bu adımları ALO 183 ya da bir ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi) ile birlikte planlamak daha güvenlidir. Pendik, Kartal, Maltepe ve Tuzla'daki başvuru adreslerini ve koruma kararı dâhil diğer adımları şiddet gören kadınlar için hazırladığımız rehberde bulabilirsiniz.

  • Acil bir tehlikede 112'yi arayın; Polis İmdat 155 de aranabilir.
  • ALO 183 Sosyal Destek Hattı: Şiddet, istismar ve sosyal destek için 7 gün 24 saat, ücretsiz.
  • KADES: Kadınlar için şiddet ihbar uygulaması (Kadın Destek Sistemi). Telefonunuzu başka biri kontrol ediyorsa uygulamanın fark edilebileceğini hesaba katın.
  • Diğer başvuru yolları: ŞÖNİM'ler ve baroların kadın hakları merkezleri. Tam liste Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının sayfasında.

Sık sorulan sorular

People pleaser hastalık mı?

Hayır, people pleaser değişebilen bir davranış örüntüsünü anlatan gündelik bir ifadedir. DSM-5-TR'de de DSÖ'nün ICD-11 sınıflamasında da “hayır diyememe hastalığı” ya da “insanları memnun etme sendromu” diye resmî bir tanı yoktur. Örüntü bazen sosyal kaygı gibi ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumun parçası olabilir. İlişkilerinizi ya da işinizi sürekli zorluyorsa bir uzmanla konuşun.

Hayır dedikten sonra neden suçluluk hissediyorum?

Suçluluk büyük ölçüde ilişkiler içinde yaşanan bir duygudur ve en çok karşılıklı ilgi beklenen yakın bağlarda ortaya çıkar (Baumeister ve ark., 1994). Yakın birine hayır dedikten sonra duyduğunuz suçluluk tek başına yanlış bir şey yaptığınızı göstermez, o bağı önemsediğinizi de gösterebilir. Kararınızı hemen geri almak yerine duygunun hafiflemesine zaman tanıyın. Suçluluk haftalarca geçmiyorsa ya da mutsuzluk ve değersizlik duygusuyla birlikte geliyorsa bir uzmana danışın.

Hayır demek bencillik mi?

Bencillik, başkalarının ihtiyaçlarını hiç hesaba katmamaktır. Sağlıklı bir hayır ise karşınızdakinin ihtiyacını görür, ama sizinkini de hesaba katar. Hayır diyebildiğinizde evetleriniz de anlam kazanır, çünkü her evet artık bir seçimdir.

Hayır diyememek depresyona yol açar mı?

Araştırmalar kendini dışarıda bırakacak ölçüde başkalarına odaklanmayı depresif belirtilerle ilişkili bulmuş, ama bu bulgu bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlamıyor (Helgeson ve Fritz, 1998). Haftalardır süren bir mutsuzluk ya da eskiden sevdiğiniz şeylere karşı ilgisizlik varsa bir uzmana danışın ve depresyonda psikolojik destek seçeneklerine göz atın. Kendinize zarar verme ya da intihar düşünceleriniz varsa beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Onaylanma ihtiyacı nasıl geçer?

Başkalarının onayını önemsemek insani bir şeydir ve bu ihtiyaç tümüyle geçmez. Güçlük, kararlarınızın tamamen bu onaya bağlı hale gelmesinde başlar. “Kimse öğrenmeyecek olsa yine de bunu yapar mıydım?” sorusu, onay ihtiyacının hangi kararlarınızı yönettiğini görmenize yardım edebilir. Bu ihtiyaç işinizi ya da ilişkilerinizi zorluyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla çalışmak yardımcı olabilir.

Hayır diyememek online terapide çalışılabilir mi?

Evet. Görüntülü görüşmede de terapistinizle inançlarınızı sınayabilir, yeni cümleleri birlikte prova edebilirsiniz. Yeter ki kapısı kapanan, sesinizin dışarıdan duyulmadığı bir odanız olsun. Hayır demekte zorlandığınız kişiyle aynı evde yaşıyor ve orada rahat konuşamıyorsanız yüz yüze görüşme daha uygun olabilir.

Bir sonraki ricada

Hayır demeyi öğrenmek çoğu zaman tek bir ricada, cevabı vermeden önce birkaç saniye durabilmekle başlar. O kısa duraklama, kime ne kadar vereceğinize sizin karar vermenize yer açar.

Bilimsel Referanslar

Bu yazıda yararlanılan akademik kaynaklar ve rehberler:

  1. Speed BC, Goldstein BL, Goldfried MR. (2018). Assertiveness training: A forgotten evidence-based treatment. Clinical Psychology: Science and Practice, 25(1), e12216.
  2. Kağıtçıbaşı Ç. (1996). The autonomous-relational self: A new synthesis. European Psychologist, 1(3), 180–186 (Türkçe sürümü: Özerk-ilişkisel benlik: Yeni bir sentez, Türk Psikoloji Dergisi, 11).
  3. Walker P. (2003). Codependency, trauma and the fawn response (2003); The 4Fs: A trauma typology in complex PTSD (t.y.). The East Bay Therapist, Ocak/Şubat 2003, yazarın web sitesi; 4F yazısı: pete-walker.com/fourFs_TraumaTypologyComplexPTSD.htm.
  4. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR). American Psychiatric Association Publishing.
  5. Givi J, Kirk CP. (2024). Saying no: The negative ramifications from invitation declines are less severe than we think. Journal of Personality and Social Psychology, 126(6), 1103–1115.
  6. McManus F, Van Doorn K, Yiend J. (2012). Examining the effects of thought records and behavioral experiments in instigating belief change. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 43(1), 540–547.
  7. Helgeson VS, Fritz HL. (1998). A theory of unmitigated communion. Personality and Social Psychology Review, 2(3), 173–183.
  8. Baumeister RF, Stillwell AM, Heatherton TF. (1994). Guilt: An interpersonal approach. Psychological Bulletin, 115(2), 243–267.

Yazar hakkında

Melike Salta profil fotoğrafı

Yazar

Melike Salta

Uzman Klinik Psikolog

Pendik Salta Psikoloji ve Danışmanlık'ta yetişkin bireylere bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve dinamik psikoterapi yaklaşımları ile travma, anksiyete ve depresyon tedavisi sunmaktadır.

BDT Dinamik Psikoterapi Travma Anksiyete

Profesyonel Destek Almak İster misiniz?

Psikologlarımızla görüşmek ve randevu almak için bize ulaşabilirsiniz.

Gizliliğinize Saygı Duyuyoruz

Web sitemizde deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanıyoruz. Gizlilik Politikası

WhatsApp ile iletişime geçin