Pendik'te EMDR Terapisi
EMDR (Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), travma sonrası stres bozukluğu ve çocukluk çağı travmalarında Dünya Sağlık Örgütü (WHO Trauma Guidelines, 2013) ve NICE PTSD Guidelines (NG116) rehberlerinde ilk sıra tedavi olarak önerilen yaklaşımdır. Salta Psikoloji'de yetişkinlere, Francine Shapiro'nun geliştirdiği 8 aşamalı standart protokol doğrultusunda uygulanmaktadır.
- Seans Süresi
- 60-90 dakika
- Seans Sıklığı
- Haftalık
- Tipik Süreç
- 8–12 seans (kişiye göre)
- Etkinlik
- Meta-analiz kanıtlı
- Yaş Grubu
- 18+ yetişkin
Randomize Kontrollü Çalışma
EMDR etkinliğini gösteren klinik araştırmalar
Standart Protokol
EMDR Avrupa Derneği standardı
Tipik Süre
Tek olaya bağlı travma aralığı
WHO · NICE · APA
İlk sıra tedavi önerileri
EMDR Nedir, Nasıl Çalışır?
EMDR, 1987 yılında psikolog Francine Shapiro tarafından geliştirilen, travmatik anıların beyinde işlenme biçimini değiştirmeyi hedefleyen yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Temel fikri şudur: Travmatik bir olay yaşandığında beyin, anıyı normal bir bellek olarak işleyemez ve olayın duygusal yükü, bedensel duyuları ve inançları "dondurulmuş" şekilde saklanır. EMDR seansları bu donmuş anıların güvenli biçimde tekrar işlenmesini sağlar. EMDR'ın bilimsel temelleri hakkında detaylı blog rehberimizde daha geniş bilgi bulabilirsiniz.
Seans içinde danışan, terapistinin yönlendirmesiyle travmatik anıyı belirli bir çerçevede hatırlarken gözleriyle terapistin el hareketlerini takip eder; alternatif olarak dokunsal veya işitsel çift taraflı uyarım (bilateral stimülasyon) kullanılabilir. Bu süreç, anının duygusal yükünün azalmasına ve yeni, uyumlu bir anlam kazanmasına yol açar.
EMDR Hangi Tablolarda Kullanılır?
EMDR en çok travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve çocukluk çağı travmaları için kullanılır. Ayrıca panik bozukluğu ve fobiler, komplike yas, performans kaygısı ve olumsuz öz inançların işlenmesinde de etkili bir yöntemdir.
TSSB
Savaş, kaza, taciz, saldırı, doğal afet sonrası belirtiler.
Çocukluk Çağı Travmaları
Fiziksel, duygusal, cinsel istismar veya ihmal öyküsü.
Akut Stres Bozukluğu
Travma sonrası ilk haftalardaki yoğun tepkiler.
Kompleks Travma
Çoklu, tekrarlayıcı travmatik yaşantılar.
Kayıp ve Komplike Yas
Çözümlenmemiş yas tabloları.
Panik ve Fobiler
Travma bileşeni olan panik atak ve spesifik fobiler.
Performans Kaygısı
Sahne, sınav veya spor kaygısı.
Olumsuz Öz İnançlar
"Değersizim", "Güvenli değilim" gibi kalıcı inançlar.
EMDR'ın 8 Aşaması
EMDR protokolü sekiz yapılandırılmış aşamadan oluşur. Her aşamanın kendi hedefi ve araçları vardır; aşamalar birbirinin üstüne inşa olur. Pendik kliniğimizdeki EMDR uygulamalarımız bu protokole birebir uygundur:
8 Aşamalı Standart Protokol
Francine Shapiro'nun geliştirdiği, EMDR Avrupa Derneği tarafından standardize edilen protokol aşamaları.
Öykü Alma
Travma geçmişi, semptomlar, hedef anılar
Hazırlık
Güvenli yer, stabilizasyon, kaynaklar
Değerlendirme
Hedef anı, olumsuz inanç, beden duyumu
Duyarsızlaştırma
Bilateral uyarımla anı işlenir
Yerleştirme
Olumlu inanç güçlendirilir
Beden Tarama
Kalıntı duyum kontrolü
Kapanış
Seans sonu dengeleme
Yeniden Değerlendirme
Sonraki seansta ilerleme kontrolü
Bilimsel Kanıt Düzeyi
EMDR'ın travma tedavisindeki etkinliği çok sayıda randomize kontrollü çalışma ve meta-analizle incelenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO, 2013), Amerikan Psikoloji Derneği (APA, 2017) ve NICE (2018) gibi otoriteler EMDR'ı TSSB tedavisinde önerilen yöntemler arasında saymaktadır. Etkinlik düzeyi travma odaklı BDT ile karşılaştırılabilir; hatta bazı hasta alt gruplarında (örneğin tek olaya bağlı travma) daha hızlı sonuç verebilmektedir (Chen ve ark., 2015).
EMDR ve Diğer Travma Yaklaşımları
EMDR tek kanıta dayalı travma yaklaşımı değildir. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)'nin travma odaklı uyarlaması (TF-CBT) ve Maruz Bırakma Terapisi de ilk sıra tedaviler arasındadır. Hangi yöntemin size uygun olacağı travma öykünüze, mevcut semptomlarınıza ve tercihlerinize bağlıdır:
| Yöntem | Tipik Süre | Temel Mekanizma | En Uygun Tablolar | Kanıt Düzeyi |
|---|---|---|---|---|
| EMDR | 6-12 seans (tek olay) | Bilateral uyarım ile anının yeniden işlenmesi | TSSB, tek olaya bağlı travma | WHO ve NICE önerisi; APA koşullu öneri |
| TF-BDT | 12-20 seans | Kademeli maruz bırakma, bilişsel yeniden yapılandırma | TSSB, kompleks travma, çocukluk istismarı | Güçlü — WHO, NICE ve APA önerisi |
| Uzun Süreli Maruz Bırakma | 8-15 seans | Sistematik duyarsızlaştırma, in-vivo maruz bırakma | TSSB, tek olay, kaçınma ağırlıklı | Güçlü — APA önerisi |
| Şema Terapisi | 30+ seans | Erken dönem şemalar, modlar, imgelem | Kişilik düzeyi travma, kompleks öykü | TSSB için kılavuz önerisi yok |
Her danışan için uygun yaklaşım bireysel değerlendirme sonrasında birlikte belirlenir. İlk seansta yöntem tartışılır, birden fazla yaklaşım paralel yürütülebilir.
Pendik kliniğimizde EMDR ve BDT sıklıkla tamamlayıcı olarak kullanılır: kaçınma ve panik belirtileri ağırsa önce BDT ile stabilizasyon yapılır, ardından EMDR ile travmatik anı yeniden işlenir. Hangi yaklaşımın öncelikli olacağı kısa bir ön görüşmede değerlendirilir. Travma sonrası gelişen depresif belirtiler eş zamanlı takip edilir.
Seans İçinde Ne Olur? (Detaylı Akış)
60-90 dakika; bilateral uyarım setleri + dengeleme.
60-90 dakika; bilateral uyarım setleri + dengeleme.
EMDR seansları genellikle 60-90 dakika sürer. Seans başında kısa bir dengeleme, ardından hedef anıya odaklanılır; her biri genellikle yarım dakika ile bir dakika arasında süren bilateral uyarım setleri uygulanır; araya mini değerlendirmeler girer. Seans sonunda kalıntı duyumlar kontrol edilir ve kapanış egzersizleri yapılır. Seans sonrası birkaç gün rüya, anımsama ve duygusal dalgalanma olağandır — bu, anının yeniden işlenmekte olduğunun işaretidir.
EMDR Klinik Deneyimimizden
Pendik kliniğimize başvuran danışanlarda gözlemlediğimiz, etik sınırlar içinde paylaşabileceğimiz genel klinik örüntüler:
- EMDR'a hazır oluş değerlendirmesinde ortalama 1-3 seansa ihtiyaç duyduğumuzu gözlemliyoruz; bu süre travma karmaşıklığına göre uzayabiliyor.
- NICE kılavuzu, yetişkinlerde EMDR'ın genellikle 8–12 seans olarak planlanmasını, klinik gereklilik varsa daha fazla seans yapılmasını önerir; tek olaya bağlı travmalarda süreç daha kısa olabilir.
- Çocukluk çağı travmaları ile başvuran danışanlarda hazırlık ve stabilizasyon aşaması uzayabildiği için süreç belirgin biçimde daha uzun olabilir.
- EMDR seansı sonrası ilk 24-72 saatte rüyalarda ve duygu dalgalanmalarında geçici artış olağan; bunu süreç parçası olarak konuşuyoruz.
- Yurt dışından online EMDR planlanan danışanlarda, uygun durumlarda ilk seansların yüz yüze yapıldığı hibrit bir yapı tercih edilebilir.
Yukarıdaki gözlemler genel klinik deneyime dayanır; herhangi bir danışanın bireysel bilgisini içermez. Tüm danışan bilgileri 6698 sayılı KVKK kapsamında özel kategori veri olarak korunur.
Bilimsel Referanslar
Bu yazıda yararlanılan akademik kaynaklar ve rehberler:
- Shapiro, F.. (2018). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) Therapy: Basic Principles, Protocols, and Procedures (3rd ed.) . Guilford Press.
- World Health Organization. (2013). Guidelines for the Management of Conditions Specifically Related to Stress . WHO, Geneva.
- NICE. (2018). Post-traumatic stress disorder: recognition and management (NG116) . NICE Guidelines.
- Chen, L., Zhang, G., Hu, M., ve Liang, X.. (2015). Eye movement desensitization and reprocessing versus cognitive-behavioral therapy for adult posttraumatic stress disorder: systematic review and meta-analysis . The Journal of Nervous and Mental Disease, 203(6), 443-451.
- American Psychological Association. (2017). Clinical Practice Guideline for the Treatment of PTSD in Adults . APA Guidelines.
Yazar hakkında
Yazar
Uzm. Klinik Psk. Ece Demir
Uzman Klinik Psikolog, EMDR eğitimli
Yetişkin, çocuk ve ergen danışanlarla çalışmaktadır; EMDR (Davranış Bilimleri Enstitüsü), BDT ve oyun terapisi eğitimleri almıştır.
EMDR Terapisi — Sık Sorulan Sorular
EMDR İle Travmanızı İşlemeye Başlayın
EMDR değerlendirmesi için ilk seans randevunuzu alın. Pendik kliniğimizde yüz yüze ya da online seans seçeneği.