Hastalık Hastalığı (Sağlık Kaygısı) ve Belirti Arama Döngüsü

Uzm. Kl. Psk. Melike Salta
26 Eki 2026
13 dk
Paylaş:
Hastalık Hastalığı (Sağlık Kaygısı) ve Belirti Arama Döngüsü

Halk arasında “hastalık hastalığı” denen sağlık kaygısı (sağlık anksiyetesi), ciddi bir hastalığınız olduğu ya da olacağı korkusunun, uygun tıbbi değerlendirmeye ve doktorun verdiği güvenceye rağmen sürmesi ya da geri gelmesidir. Kimi insanlarda bu korku, doktordan ve tahlilden kaçınma biçiminde yaşanır.

Bir öğleden sonra aile hekiminizin odasından içiniz rahatlamış olarak çıkıyorsunuz. Haftalardır ensenizden başınıza yayılan ağrıyı anlatmışsınız, doktorunuz muayeneden sonra bunun gerilim tipi bir baş ağrısı olduğunu söylemiş. Akşama doğru o rahatlama inceliyor. Bir forumda okuduğunuz, baş ağrısıyla başlayan bir beyin tümörü hikâyesi aklınıza geliyor. Parmaklarınızla şakaklarınızı yokluyor, bir yandan da MHRS'de nöroloji randevusu arıyorsunuz.

Bu sahne hayalî, ama size tanıdık gelebilir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2024 tarihli ICD-11 tanı rehberi de sağlık kaygısını anlatırken neredeyse aynı örneği verir: gerilim tipi bir baş ağrısının beyin tümörü belirtisi olmasından korkmak. Tıbbi sınıflamalarda sağlık kaygısı başka adlarla geçer: ICD-11'de hipokondriyazis ya da sağlık kaygısı bozukluğu, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin DSM-5-TR'sinde hastalık kaygısı bozukluğu ya da bedensel belirti bozukluğu.

Bedeninize kulak vermekte bir sakınca yok. Sizi yoran, ardından içine düştüğünüz döngü. Bu döngüden çıkmak için bedeninizi görmezden gelmeniz gerekmiyor. Muayenelerinizi bir düzene bağlarken döngünün gücünü zamanla azaltabilirsiniz.

Sağlık kaygısını ayakta tutan döngü

O günü ağır çekimde izlesek altı halkalı bir döngü görürdük: bedende bir duyum → felaket yorumu → kaygı → vücudu kontrol etme, internette arama ya da güvence arama → kısa bir rahatlama → kuşkunun geri dönmesi → yeni bir duyum.

  1. Duyum. Ensede bir ağrı, bir an hızlanan kalp, midede bir kasılma ya da göz kapağında bir seğirme. Bunların çoğu, sağlıklı bedenlerde de sık görülen olağan duyumlardır. Sağlık kaygısında kişi bu tür duyumlara karşı sıklıkla aşırı tetiktedir (DSÖ, 2024).
  2. Felaket yorumu. Akla ilk gelen, olabilecek en kötü açıklamadır: baş ağrısı tümör, çarpıntı kalp hastalığı, ciltteki bir leke kanser.
  3. Kaygı. Korku bedende de hissedilir. Kalp hızlanır, kaslar gerilir ve bu yeni duyumlar ilk yorumu doğruluyormuş gibi gelir.
  4. Vücudu kontrol etme, internette arama, güvence arama. Nabzınızı sayarsınız, boynunuzdaki bezeleri yoklarsınız, internette saatlerce okursunuz. Eski tahlillerinizi e-Nabız'da yeniden açar, eşinize ya da kardeşinize “sence bir şey var mı?” diye mesaj atar, belki yeni bir randevu alırsınız (DSÖ, 2024).
  5. Kısa bir rahatlama. Tahlil temiz çıkar ya da doktor “bir şeyiniz yok” der ve içiniz ferahlar. Ama bu ferahlık çoğu zaman uzun sürmez.
  6. Kuşkunun geri dönmesi. “Ya tahlil yanlışsa, ya bir şey gözden kaçtıysa?” Yeni bir duyumla döngü baştan başlar, kimi zaman başka bir şikâyet üzerinden.

İnternette sağlık bilgisi aramak çoğunlukla işe yarar. Yine de sağlık kaygısı yaşayan kişiler internetteki sağlık sitelerinde aşırı zaman geçirebilir (DSÖ, 2024). Döngünün internetteki bu hâlinin de bir adı var. Kaygıyla üst üste yapılan ve insanı rahatlatacağı yerde daha çok korkutan sağlık aramalarına siberkondri deniyor. Bu aramalar bir tür güvence arayışı olarak da görülebilir.

Bu döngüyü bilişsel davranışçı bir modelle açıklayan ilk çalışmalardan biri Salkovskis ve Warwick'e (1986) ait. Bu modele göre güvence aramak ve vücudu kontrol etmek kaygıyı o an düşürür, ama uzun vadede sürdürür. Türkiye'de sağlık kaygısı yüksek 14 yetişkinle yapılan nitel bir çalışmada da katılımcılar benzer bir deneyim anlattı. Sağlıklarıyla ilgili bilgi, hatta güvendikleri bir doktorun tanısı ya da tedavisi onları yalnızca bir süreliğine rahatlatmış, sonra şikâyetler başka şekillerde sürmüştü. Çalışmanın adı da bu döngüyü özetliyor: “Kaygı Sarmalı” (Bulut ve Bozo, 2022).

“Bir tetkik daha yaptırırsam rahatlarım” düşüncesi de bu yüzden beklendiği gibi işlemeyebilir. ICD-11'in tanımında korku, uygun tıbbi değerlendirmeye ve güvenceye rağmen sürer ya da geri gelir. Bu, tetkiklerin gereksiz olduğunu göstermez. Hangi tetkikin gerektiğine doktorunuz karar verir. Döngüyü değiştiren, sonucun ardından ne yaptığınızdır.

Bende de var mı? Hastalık hastalığının belirtileri ve olağan endişeden farkı

Bedeninizi önemsemek sağlıklı bir şey. Tahlil sonucunu beklerken huzursuz olmak ya da yakın bir akrabanız hastalandıktan sonra bir belirtiyi daha ciddiye almak da anlaşılır bir tepki. Gerçek bir hastalık ya da yüksek bir risk (örneğin genetik yatkınlık) varken sağlık endişeleri sık görülür ve ICD-11 bu durumda hipokondriyazis (sağlık kaygısı bozukluğu) tanısı için çıtayı yüksek tutar. Yine de gerçek bir hastalığı olan birinde kaygı orantısız büyüyebilir ve aynı döngü kurulabilir.

Döngüyü olağan endişeden ayıran birkaç işaret var. Korku uzun süre geçmez ya da aralıklarla geri döner, doktorun güvence vermesi onu ancak kısa bir süre susturur. Vücudunuzu sürekli kontrol etmek ve internette belirti okumak bir alışkanlığa dönüşür. Kaygı bedende de hissedildiği için hızlanan kalp ya da gerilen kaslar yeni bir belirti gibi gelebilir. Bu kaygı sık sık başkalarıyla konuşmaların da ana konusu olur, aile yemeklerinde bile söz dönüp dolaşıp tahlillere gelir (DSÖ, 2024).

Bazı insanlar ise tam tersini yapar. Doktora gitmeyi ve tahlil sonuçlarına bakmayı erteler, sağlığı hatırlatan şeylerden uzak durur. DSM-5-TR, hastalık kaygısı bozukluğunda bu iki biçimi “bakım arayan” ve “bakımdan kaçınan” tip olarak ayırır (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2022). Kaçınmak da aynı korkunun öbür yüzüdür ve gerekli muayenelerin aksamasına yol açabilir.

Sağlıkla ilgili kaygılar depresyonun bir parçası olarak da ortaya çıkabilir (DSÖ, 2024). Kaygılarınız ileri yaşta ilk kez başladıysa ve gündelik hayatınızı zorluyorsa bunu ertelemeden bir doktorla ya da bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun. Bu kaygılarla birlikte eskiden keyif aldığınız şeylere ilginiz azaldıysa, uykunuz ya da kilonuz değiştiyse de beklemeyin.

Kendinizi bu satırlarda bulsanız bile bu bir tanı sayılmaz. Tanıyı bir hekim, örneğin bir psikiyatri uzmanı koyar. Klinik psikolog ise ayrıntılı bir görüşmeyle döngünün sizde nasıl sürdüğünü değerlendirir ve gerekirse Türkçe geçerlik çalışması yapılmış Sağlık Anksiyetesi Ölçeği gibi araçlardan da yararlanır (Aydemir ve ark., 2013). İnternette tek başına doldurulan bir testin puanı tanı yerine geçmez. Puanı merak edip testi defalarca çözmek de döngünün bir parçasına dönüşebilir.

Döngü gününüzün önemli bir bölümünü alıyorsa ya da uykunuzu, işinizi, ilişkilerinizi etkilemeye başladıysa bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmanın zamanı gelmiş olabilir. Birkaç doktora gittiğiniz hâlde rahatlayamıyorsanız ya da gerekli muayeneleri erteliyorsanız da bir uzmanla görüşmek iyi gelebilir.

Hastalık hastalığı OKB mi?

Kısaca: OKB'nin kendisi değil, ama ICD-11 sınıflamasında OKB ile aynı aileye konur. DSM'de ise 2013'teki DSM-5'ten bu yana hipokondriyazis diye bir tanı yok. DSM-5-TR'de onun yerini alan iki tanı, bedensel belirtilerle ilgili bölümde yer alıyor. Farklar aşağıdaki tabloda (DSÖ, 2024; Amerikan Psikiyatri Birliği, 2022).

DSM-5-TRICD-11
Hipokondriyazis tanısıKaldırıldı; yerine hastalık kaygısı bozukluğu ve bedensel belirti bozukluğu geldiKorunuyor: hipokondriyazis (sağlık kaygısı bozukluğu), kod 6B23
BölümBedensel belirti ve ilişkili bozukluklarObsesif-kompulsif ve ilişkili bozukluklar (OKB ile aynı grup)
Temel özellikHastalık kaygısı bozukluğunda bedensel belirti yok ya da hafif; sağlıkla ilgili kaygı yüksek; vücudu sık sık kontrol etme gibi aşırı davranışlar ya da doktordan ve hastaneden kaçınma. Bedensel belirti bozukluğunda sıkıntı veren ya da gündelik hayatı belirgin biçimde bozan belirtiler ve bunlarla ilgili aşırı düşünce, duygu ve davranışlarCiddi bir hastalığı olabileceğine dair süregen zihinsel meşguliyet ya da korku; vücudu kontrol etme, hastalık hakkında bilgi arama ve güvence arama gibi yinelenen davranışlar ya da kaçınma; belirgin sıkıntı ya da gündelik işlevlerde bozulma
SüreHastalık kaygısı bozukluğu için en az 6 ay; bedensel belirti bozukluğunda da belirtiler tipik olarak 6 aydan uzun sürerSabit bir alt sınır yok; korkunun süregen olması aranır
Alt ayrımHastalık kaygısı bozukluğunda: bakım arayan ve bakımdan kaçınan tipİçgörü düzeyi belirtilir: iyi ya da orta; zayıf ya da hiç yok

OKB ile aynı gruba konmasının nedeni, bu gruptaki bozukluklarda tekrarlayan düşünce ve davranışların merkezde olması ve bu bozuklukların sıklıkla bir arada görülmesi. Fark içerikte: OKB'deki takıntılı düşünceler (obsesyonlar) sağlıkla sınırlı kalmaz. Sağlıkla ilgili olduklarında ise genellikle “doktorların henüz bulamadığı bir hastalığım var” korkusundan çok mikrop ve bulaşma etrafında döner ve bunlara sağlık dışı başka takıntılar da eşlik eder. Aynı kişide ikisi birden görülebilir ve o zaman her iki tanı da konabilir (DSÖ, 2024). OKB'nin belirtilerini ve tedavisini OKB nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Bir de adlandırma notu: “Hastalık hastalığı” ya da “hastalık hastası”, tanı adı olarak geçmeyen ve yaşanan sıkıntıyı küçümseyebilen gündelik ifadeler. Yine de çoğu kişi derdini bu sözcüklerle anlattığı için yazıda onları da kullanıyoruz.

Ne yapmalı? Bedeni görmezden gelmeden döngüden çıkmak

Sağlık kaygısında iki uç da işe yaramaz: her duyumu acil durum gibi yaşamak da, “nasılsa kaygıdandır” deyip bedeni hiç dinlememek de. Bir psikolog bedensel bir hastalığı dışlayamaz ve sağlık kaygısı yaşayan birinin gerçek bir hastalığı da olabilir. Bu yüzden iki koldan ilerlemeyi öneririm: bir yanda düzenli tıbbi takip, öbür yanda döngü üzerinde çalışma.

Tıbbi yol: düzenli ve tek elden takip

Periyodik sağlık muayenesi, taramalar ve gerektiğinde bir uzmana yönlendirme, aile hekiminizin görevleri arasında. Her yeni duyumda farklı bir doktorun ya da bölümün kapısını çalmak yerine tek bir doktorla, tercihen aile hekiminizle, bir muayene düzeni konuşabilirsiniz. Hangi aralıklarla görüşeceğiniz, hangi tetkiklerin ne zaman yapılacağı belli olsun. Hangi belirtide bir sonraki randevuyu beklemeden başvurmanız gerektiğini de sorup not edin, böylece gece yarısı karar vermek kolaylaşır.

Bu düzen kurulduktan sonra da bedeninizi dinlemeyi sürdürün. Şu durumlarda beklemeyin:

  • Yeni ortaya çıkan ya da değişen bir belirti varsa, tercihen sizi izleyen doktora başvurun.
  • Ani göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kolda ya da bacakta ani güçsüzlük ya da birden başlayan çok şiddetli bir belirti varsa (örneğin hayatınızda yaşamadığınız kadar şiddetli bir baş ağrısı) 112'yi arayın. Kendiniz araç kullanarak gitmeyin.
  • Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleri varsa hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
  • Umutsuzluk ağır basmaya başladıysa bunu da bekletmeden doktorunuzla ya da bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.

Psikolojik yol: vücudunuzu kontrol etmeyi ve güvence aramayı azaltmak

Vücudunuzu kontrol etmek ve güvence aramak kaygıyı çoğu zaman o an düşürür. İnternette aramak ise kimi zaman rahatlatır, kimi zaman daha çok korkutur. Kısa vadede işe yarıyor gibi göründükleri için bu davranışları bırakmak zordur. Bilişsel davranışçı terapide (BDT) üzerinde en çok çalışılan halkalardan biri de budur.

Bu bölümde anlatılanlar, doktorunuzun daha önce değerlendirdiği tanıdık duyumlar için. Yeni, değişen ya da ani ve şiddetli bir belirti varsa yukarıdaki tıbbi yola dönün. Doktorunuzun istediği ölçümleri ve kendi kendine muayeneleri (örneğin tansiyon ya da kan şekeri ölçümünü ya da meme muayenesini) azaltmayın. Vücudunuzu kontrol etmeyi azaltırken ölçünüz, doktorunuzun önerdiği sıklık olsun.

Sağlık kaygısına yönelik BDT'de kişi, kaygısını tetikleyen durumlarla yüzleşir ve kaygıyı sürdüren davranışları bırakmaya çalışır. Örneğin doktorları defalarca güvence verdiği ve egzersiz yapmasında bir sakınca görmediği hâlde kalbinin zayıf olduğundan aşırı derecede korkan biri, terapistiyle birlikte planlayarak nabzını saymadan egzersiz yapmaya teşvik edilebilir (Axelsson ve ark., 2020). Kendi başınıza deneyebileceğiniz ilk adımlar şunlar:

  1. Önce gözlemleyin. Bir hafta boyunca kaç kez vücudunuzu kontrol ettiğinizi, nabız tuttuğunuzu, belirti aradığınızı ya da birine “sence bir şey var mı?” diye sorduğunuzu not edin. Yargılamadan, yalnızca sayın. Bu notlar döngünün gününüzde ne kadar yer kapladığını gösterir.
  2. Küçük bir deney kurun. Soru şu: “İnternette belirti aramayı yarım saat ertelersem kaygıma ne olur?” Önce tahmininizi yazın, sonra erteleyin ve gerçekte ne olduğunu not edin. Burada amaç, tahmininizle yaşadığınızı yan yana koymak.
  3. Yavaş yavaş azaltın. Erteleme süresini uzatın. Vücudunuzu kontrol etme ve birilerine soru sorma sayısını her hafta biraz daha düşürün. Doktorunuzun önerdiği ölçüm ve muayeneler bu hesaba girmez.
  4. Belirsizliğe tahammül etmeyi öğrenin. Hiçbir tetkik yüzde yüz kesinlik vermez. Bulut ve Bozo'nun (2022) çalışmasındaki katılımcılar da vücudu kontrol etmenin ve internette aramanın kaygılarını kimi zaman artırdığını anlatıyordu. Hedef, “büyük olasılıkla iyiyim ve bir planım var” diyebildiğiniz bir noktaya gelmek.

Siz kaçınan taraftaysanız yön tersine döner. Ertelediğiniz muayene için aile hekiminizden randevu almak ya da bekleyen bir tahlil sonucunu açmak gibi küçük adımlarla korktuğunuz şeye yaklaşırsınız.

Seanslarda işe genellikle bu döngüyü kişinin kendi örnekleriyle kâğıda dökerek başlarım ve hangi halkayla uğraşacağımıza birlikte karar veririz. Bu çalışmada, 2023'te Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler Derneği'nde tamamladığım ve somatoform bozuklukları da kapsayan kuramsal eğitimden yararlanıyorum. BDT'nin genel mantığını BDT nedir yazımızda, kaygı sorunlarındaki uygulamasını anksiyete tedavisi sayfasında ele aldık.

Sağlık kaygısı olan bir yakınınızla nasıl konuşmalı?

Sevdiğiniz biri gece yarısı kolundaki bir lekenin fotoğrafını atıp “sence bu normal mi?” diye sorduğunda “bir şeyin yok” demek çok doğal. Ne var ki bu cümle döngünün güvence halkasını besleyebilir. Getirdiği rahatlama genellikle kısa sürer ve aynı soru biraz değişerek geri gelir (Salkovskis ve Warwick, 1986; Bulut ve Bozo, 2022). Üstelik kimse bunu kesin olarak bilemez ve soran kişi de çoğu zaman bunun farkındadır.

Güvenceyi azaltırken ilginizi geri çekmeniz gerekmiyor. Bunu sakin bir anda, kişiyle önceden konuşup birlikte karar vererek yapın. Gece yarısı birdenbire cevap vermeyi kesmek soğuk bir ret gibi gelebilir.

Aşağıdaki cümleler, doktorun daha önce baktığı tanıdık şikâyetler için birer örnek. Araştırmalarda sınanmış hazır kalıplar değiller, BDT'nin mantığından yola çıkıyorlar. Kendi dilinize ve yakınınıza göre değiştirin:

  • “Çok korktuğunu görüyorum. İnternete bakmadan önce yarım saat beraber bekleyelim mi?”
  • “Bu, doktorunun daha önce baktığı şeyle aynı mı? Aynıysa planımıza dönelim. Yeni ya da değişen bir şeyse not alalım, doktoruna soralım.”
  • “Hani konuşmuştuk ya. Anlaştığımız gibi şimdi biraz yürüyelim mi?”
  • “Bu gece zor geçiyor, yanındayım.”

Hastalık var mı yok mu diye tartışmak, “abartıyorsun” demek ya da her soruda hastaneye koşmak döngüyü canlı tutabilir. Acil belirtiler ise bunun dışındadır. Tıbbi yol bölümünde sayılan acil belirtilerden biri varsa ya da yakınınız kendine zarar vermekten veya yaşamına son vermekten söz ediyorsa beklemeden 112'yi arayın. Yakınınızı kendiniz araçla götürmeye çalışmayın.

Sağlık kaygısı tedavisinde BDT ne kadar işe yarıyor, online yapılabilir mi?

Bu konudaki 19 randomize kontrollü çalışmayı bir araya getiren bir meta-analizde, sağlık kaygısı için BDT alanlar karşılaştırma gruplarından belirgin ölçüde daha fazla iyileşti. Bu grubun yaklaşık üçte ikisi tedaviye yanıt verdi, yarısına yakınında remisyon (belirtilerin klinik düzeyin altına inmesi) görüldü ve etkiler 12–18 ay sonra da büyük ölçüde sürüyordu (Axelsson ve Hedman-Lagerlöf, 2019). Tersinden bakınca, BDT grubunun yarısından biraz fazlasında belirtiler klinik düzeyin altına inmemişti. Remisyon da belirtilerin tamamen kaybolması demek değil.

İngiltere'de kardiyoloji ve nöroloji gibi hastane polikliniklerinde izlenen, sağlık kaygısı yüksek 444 hastayla yapılan bir çalışmada 5–10 seanslık uyarlanmış BDT, sağlık kaygısını olağan bakıma göre daha fazla azalttı. Benzer farklar iki yıl sonra da görüldü. Bir yılın sonunda kaygısı normal düzeye inenlerin oranı BDT grubunda yüzde 14, olağan bakım grubunda yüzde 7 civarındaydı (Tyrer ve ark., 2014). Fark istatistiksel olarak anlamlı, oranlar ise mütevazı.

Online seçenek için İsveç'ten bir çalışma fikir veriyor. Stockholm bölgesinde bir birinci basamak kliniğine kendisi başvuran ya da sevk edilen, ana tanısı sağlık kaygısı olan 204 yetişkin rastgele iki gruba ayrıldı. On iki haftalık terapist destekli internet BDT'si, yüz yüze bireysel BDT'den geri kalmadı (Axelsson ve ark., 2020).

Yalnız bu program görüntülü seanslarla değil, yazılı modüller ve terapistle yazışmalarla ilerliyordu. Bu yüzden sonucu görüntülü görüşmeyle yapılan online terapiye doğrudan genellememek gerekir. Görüntülü seansların nasıl yürüdüğünü online terapi sayfasında okuyabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sağlık kaygısı panik atak mı?

Hastalık korkusu panik atağı tetikleyebilir, ama ikisi ayrı durumlar. Ataklar yalnızca bu korkuyla geliyorsa ayrıca panik bozukluğu tanısı konmaz, durup dururken gelen ataklar da varsa iki tanı birlikte konabilir. Atak sırasında “kalp krizi mi geçiriyorum?” diye korkmak ise tek başına sağlık kaygısı bozukluğu olduğunu göstermez. Belirtiler ilk kez ortaya çıktıysa ya da her zamankinden farklıysa önce 112'yi arayın, atak anında neler yapılabileceğini ise panik atak yazımızda anlattık.

Hastalık hastalığı geçer mi?

Tanı düzeyine ulaşan sağlık kaygısı çoğunlukla uzun soluklu ve inişli çıkışlı seyreder, sakin geçen dönemlerden sonra yeniden alevlenebilir. Tedaviyle pek çok kişide belirtiler belirgin biçimde azalıyor, ama herkes için tamamen geçeceğine dair kimse söz veremez. Gerçekçi hedef, döngünün hayatınızı yönetmediği bir noktaya gelmek ve alevlendiği dönemi tanıyıp aynı adımlara yeniden dönebilmek.

Hastalık hastalığını nasıl yenerim?

“Yenmek” yerine döngüyü zayıflatmayı hedeflemek daha gerçekçi. Bunun iki ayağı var: tek bir doktorla, tercihen aile hekiminizle kurulan düzenli bir takip ve vücudu kontrol etme, belirti arama, güvence isteme alışkanlıklarını azar azar bırakmak. Doktorunuzun önerdiği ölçüm ve muayeneler bu azaltmanın dışında kalır, yeni ya da değişen bir belirtiyi de doktorunuza danışın. Tek başınıza ilerleyemiyorsanız aynı adımları BDT'de bir uzmanla birlikte planlayabilirsiniz.

Hastalık hastalığı için hangi doktora gidilir?

Bedensel şikâyetler için ilk adres aile hekiminiz, ani göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma gibi acil belirtilerde ise beklemeden 112'yi arayın. Tanıyı bir psikiyatri uzmanı koyar ve ilaç gerekip gerekmediğini de o değerlendirir (psikologlar ilaç önermez ve reçete yazmaz), döngü üzerinde çalışmak ise klinik psikoloğun alanıdır. Aile hekimi, psikolog ve psikiyatrist birbirinin yerini tutmaz, gerektiğinde birlikte çalışır. Aralarındaki farkları klinik psikolog ile psikiyatrist farkı yazımızda karşılaştırdık.

Sağlık kaygısı çocuklarda görülür mü?

DSÖ'ye göre sağlık kaygısı bozukluğunun çocukluk ve ergenlikte seyrek olduğu düşünülüyor. Yine de sağlıkla ilgili korkular erken yaşta başlayabiliyor ve küçük çocuklarda bunları OKB'den ayırt etmek zor. Çocuğun bedensel şikâyetlerini önce çocuk doktoru ya da aile hekimi değerlendirir. Bu değerlendirmeden sonra da korkular sürerse çocuklarla çalışan bir ruh sağlığı uzmanına danışabilirsiniz.

Salta Psikoloji'de sağlık kaygısıyla çalışma

Sağlık kaygısıyla ilgili görüşmeler Pendik'te yüz yüze ya da online yapılabiliyor, ilk görüşmenin nasıl ilerlediği çalışma sürecimizi anlattığımız sayfada yer alıyor. Çocuklarla yapılan görüşmeleri kliniğimizde Uzm. Kl. Psk. Ece Demir yürütüyor, yaklaşımı çocuk psikolojisi sayfasında anlatılıyor.

Bir doktorun takibindeyseniz terapi bu takiple uyumlu kurulur ve muayene düzeniniz sürer. Amaç, bedeninizi dinlemeyi sürdürürken döngüye daha az kapılmak.

Bilimsel Referanslar

Bu yazıda yararlanılan akademik kaynaklar ve rehberler:

  1. World Health Organization (Dünya Sağlık Örgütü, DSÖ). (2024). Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders (CDDR): Obsessive-compulsive and related disorders, pp. 299–321 (incl. 6B23 Hypochondriasis [health anxiety disorder]). World Health Organization, Geneva; ISBN 9789240077263.
  2. Salkovskis PM, Warwick HMC. (1986). Morbid preoccupations, health anxiety and reassurance: a cognitive-behavioural approach to hypochondriasis. Behaviour Research and Therapy, 24(5), 597–602.
  3. Bulut BP, Bozo Ö. (2022). A Helix of Anxiety: A Qualitative Analysis of the Personal Experiences of Individuals with Health Anxiety (Kaygı Sarmalı: Sağlık Kaygısı Olan Bireylerin Kişisel Deneyimlerinin Nitel Bir İncelemesi). Psikoloji Çalışmaları / Studies in Psychology, 42(1), 165–198.
  4. American Psychiatric Association (Amerikan Psikiyatri Birliği). (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR): Somatic Symptom and Related Disorders. American Psychiatric Association Publishing.
  5. Aydemir Ö, Kırpınar İ, Satı T, Uykur B, Cengisiz C. (2013). Sağlık Anksiyetesi Ölçeği'nin Türkçe için Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışması. Nöro Psikiyatri Arşivi, 50(4), 325–331.
  6. Axelsson E, Andersson E, Ljótsson B, Björkander D, Hedman-Lagerlöf M, Hedman-Lagerlöf E. (2020). Effect of Internet vs Face-to-Face Cognitive Behavior Therapy for Health Anxiety: A Randomized Noninferiority Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 77(9), 915–924.
  7. Axelsson E, Hedman-Lagerlöf E. (2019). Cognitive behavior therapy for health anxiety: systematic review and meta-analysis of clinical efficacy and health economic outcomes. Expert Review of Pharmacoeconomics & Outcomes Research, 19(6), 663–676.
  8. Tyrer P, Cooper S, Salkovskis P, Tyrer H, Crawford M, Byford S, et al.. (2014). Clinical and cost-effectiveness of cognitive behaviour therapy for health anxiety in medical patients: a multicentre randomised controlled trial. The Lancet, 383(9913), 219–225.

Yazar hakkında

Melike Salta profil fotoğrafı

Yazar

Melike Salta

Uzman Klinik Psikolog

Pendik Salta Psikoloji ve Danışmanlık'ta yetişkin bireylere bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve dinamik psikoterapi yaklaşımları ile travma, anksiyete ve depresyon tedavisi sunmaktadır.

BDT Dinamik Psikoterapi Travma Anksiyete

Profesyonel Destek Almak İster misiniz?

Psikologlarımızla görüşmek ve randevu almak için bize ulaşabilirsiniz.

Gizliliğinize Saygı Duyuyoruz

Web sitemizde deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanıyoruz. Gizlilik Politikası

WhatsApp ile iletişime geçin